Και πέρασαν μέρες και μήνες και χρόνια και ο κουμπαράς γέμισε και ο Γιόμο τον πήρε και τον έσπασε και ξεχύθηκαν τα κέρματα από μέσα και άρχισε να τα μετράει και έκανε μια στήλη κέρματα και μια άλλη και ακόμη μια, δέκα στήλες με κέρματα έκανε και κατάλαβε ότι αυτά έφταναν πια για να αποκτήσει και αυτός αυτό που ονειρευόταν. Βάζει τα κέρματα σε έναν τορβά και μια και δυο πάει στο μαγαζί που πουλούσαν υφάσματα, καλημέρα, λέει, καλημέρα Γιόμο, του απαντάει ο μαγαζάτορας, τι θέλεις; Θέλω ένα κόκκινο ύφασμα για να ράψω ένα παλτό. Πιάνει ο μαγαζάτορας και αρχίζει να κατεβάζει καναδυό τόπια κόκκινο ύφασμα. Όοοχι , λέει ο Γιόμο, θέλω για το παλτό μου το καλύτερο ύφασμα που έχεις, να, εκείνο εκεί, στο τρίτο ράφι δεξιά και το δείχνει. Α, του λέει τότε εκείνος, αυτό είναι πολύ ακριβό Γιόμο, δεν μπορείς να το πάρεις. Μπορώ, του απαντάει ο Γιόμο, πες μου μόνο πόσο κάνει. Θα χρειαστείς δύο μέτρα, είναι διπλόφαρδο, τόσο επί τόσο μας κάνει τόσο. Βγάζει τα χρήματα ο Γιόμο, μετράει όσα του ζήτησε ο υφασματέμπορος, ανοίγει αυτός το τόπι πάνω στον πάγκο του, απλώνει το ύφασμα και μετράει τα δύο μέτρα και το κόβει. Το παίρνει ο Γιόμο και δρόμο για τη μοδίστρα. Καλώς τον Γιόμο, λέει αυτή, ποιος καλός άνεμος σε φέρνει; Θέλω να μου ράψεις ένα παλτό και να το ύφασμα. Το ξετυλίγει η μοδίστρα και, ω, τι όμορφο ύφασμα είναι αυτό Γιόμο, θα κάνουμε το πιο ωραίο παλτό με αυτό, λέει. Και παίρνει τη μεζούρα της και παίρνει τα μέτρα του Γιόμο και τα σημειώνει στο χαρτάκι της και μετά απλώνει το ύφασμα στο μεγάλο τραπέζι της και με το σαπουνάκι της σχεδιάζει το παλτό και με το ψαλίδι της, χρατς, χρατς, κόβει και μετά από μια πρόβα και μετά από μια δεύτερη, σε λίγες μέρες, να, έτοιμο το κόκκινο παλτό του Γιόμο.

Όμορφος που ήταν ο Γιόμο με το κόκκινο παλτό του! Το φόρεσε και βγήκε στην πλατεία και πήγαινε από δω και πήγαινε από κει και όλοι έλεγαν, ω, τι όμορφο παλτό που είναι αυτό Γιόμο! Και αυτός δεν το έβγαζε από πάνω του, και πέρασαν μέρες και πέρασαν μήνες και πέρασαν χρόνια και ξαφνικά βλέπει μια μικρή τρυπούλα στο παλτό του, πήρε κι άρχισε να λιώνει βλέπετε. Τί να κάνει ο Γιόμο, το παίρνει και πάει στη μοδίστρα, μπορείς να κάνεις κάτι με αυτό, τη ρωτάει. Και βέβαια Γιόμο, λέει αυτή, θα σου κάνω ένα σακκάκι. Και του παίρνει πάλι μέτρα και μετά από μια πρόβα έτοιμο και το κόκκινο σακκάκι. Όμορφος που ήταν ο Γιόμο με το κόκκινο σακκάκι του, όλοι τον θαύμαζαν κι αυτός δεν το έβγαζε από πάνω του. Και πέρασαν μέρες, και πέρασαν μήνες, και πέρασαν χρόνια και έλιωσε το σακκάκι. Δρόμο ο Γιόμο στη μοδίστρα, μεζούρα και μέτρα αυτή και του φτιάχνει ένα γιλέκο. Όμορφος που ήταν με το κόκκινο γιλέκο του και πήγαινε από δω και πήγαινε από κει και δεν το έβγαζε από πάνω του και όλοι έλεγαν, ω, τι όμορφο γιλέκο Γιόμο, κι αυτός δεν το έβγαζε από πάνω του μέχρι που, μετά από μέρες, μήνες και χρόνια τρύπησε κι αυτό και τότε η μοδίστρα του έραψε έναν κόκκινο σκούφο με το ύφασμα που κατάφερε να σώσει.

Και τώρα πια ξέρετε πόσο όμορφος ήταν ο Γιόμο με τον κόκκινο σκούφο του! Με αυτόν κοιμόταν, με αυτόν ξυπνούσε. Και πέρασαν μέρες, πέρασαν μήνες, πέρασαν χρόνια και να, μια τρυπούλα στη μέση του σκούφου. Και τώρα; Τρέχει και πάλι στη μοδίστρα ο Γιόμο και δείχνει τον σκούφο του, μπορείς να κάνεις κάτι, τη ρώτησε λυπημένος κι αυτή του έκανε ένα κουμπί, ένα ωραίο κόκκινο κουμπί! Όμορφος που ήταν με το κόκκινο κουμπί του ο Γιόμο! Μα, σαν πέρασαν κι άλλες μέρες, κι άλλοι μήνες, κι άλλα χρόνια, έλιωσε και το ύφασμα στο κουμπί, ξέφτισε, και η μοδίστρα, δεν γίνεται τίποτε πια με αυτό Γιόμο, του είπε κουνώντας το κεφάλι της λυπημένη. Πήρε ο Γιόμο το κόκκινο κουμπί στα χέρια του σαν φυλαχτό και σκυφτός γύρισε σπίτι του. Έπεσε γεμάτος στενοχώρια στο κρεββάτι του και εκεί που τον έπαιρνε ο ύπνος μια σκέψη τον έκανε να χαμογελάσει ευχαριστημένος. Βρήκα τι θα το κάνω το κόκκινο κουμπί μου, μονολόγησε. Και ξέρετε τι το έκανε; Το έκανε παραμύθι και το μοιράστηκε μαζί μου. Και εγώ μαζί σας.

Αυτά για σήμερα και τα λέμε με το καλό την επόμενη Δευτέρα. Μέχρι τότε να είμαστε όλοι καλά!

Κυριακή

Το άρθρο “Παραμύθιασέ με” – από την Κυριακή Δούδη εμφανίστηκε πρώτα στο Entropia Radio.

Αρχή του παραμυθιού λοιπόν και καλησπέρα της αφεντιάς σας, κάποτε γεννήθηκε ένα αγόρι και την τρίτη μέρα πήγε η μοίρα να το μοιράνει. Αυτό το αγοράκι είχε και μια αδερφούλα, κι η αδερφούλα του, που ήταν και πολύ περίεργη, κρύφτηκε και περίμενε τη Μοίρα. Ήθελε να τη δει πως είναι και ν΄ ακούσει τι θα΄ λεγε για τον αδερφό της. Κρύφτηκε λοιπόν και περίμενε.

Την ορισμένη ώρα ήρθε η Μοίρα, μ΄ ένα βιβλίο, και κάθισε κι άρχισε να μοιραίνει και να λέει.

• Τούτο το παληκάρι, όταν θα γίνει είκοσι χρονών θα πάει μαζί με άλλους σ’ ένα μοναστήρι και θα πλαγιάσει κοντά σε μια βρύση. Τότε θα μπει στο παπούτσι του ένα φίδι και θα το φάει.

Τούτα τα λόγια της μοίρας τ΄άκουσε η αδερφή του παιδιού και τα΄χε στο νου της.

Όταν έγινε το αγόρι είκοσι χρονώ, έμαθε για ένα πανηγύρι που γινότανε και, κίνησαν και πήγαν στο μοναστήρι που γιόρταζε. Όταν ήρθε η ώρα να πλαγιάσουν, έγειρε το παιδί κοντά σε μια βρύση να κοιμηθεί. Η αδερφή του όμως παραφύλαγε. Πραγματικά, κάποια στιγμή, ένα φίδι γλίστρησε πάνω στο παιδί για να το φάει. Αλλά η αδερφή του προφταίνει και το σκοτώνει!

Το πρωί, ξυπνάει το αγόρι και βλέπει πλάι του το σκοτωμένο φίδι.

• Άι να χαθείς που πήγες να με φας! λέει και του ρίχνει μια κλοτσιά.

Όμως, καθώς το κλότσησε, μπήκε στο πόδι του το δόντι του φιδιού με το φαρμάκι και πέθανε το παιδί..

Όπως το΄χε πει η Μοίρα, έτσι έγινε.

Το παραμύθι αυτό ακούστηκε στην εκπομπή της 26^ης/6/2017. Ήταν μια από τις πρώτες εκπομπές μου στον Entropia!

Και θα τελειώσω με κάτι από ένα πολύ αγαπημένο μου βιβλίο, «Το τεσσεροφύλι» που περιέχει ελληνικές λαϊκές παραδόσεις διαλεγμένες από τη Ζωή Βαλάση και ζωγραφισμένες από τη Λεμονιά Αμαραντίδου, εκδόσεις Κέδρος. Ένα υπέροχο βιβλίο – στολίδι που πολύ μου αρέσει να το ξεφυλλίζω και να το διαβάζω. Είναι η παράδοση για το πως λησμονούν οι πεθαμένοι, θα μου πείτε τώρα, άσε μας ρε Κυριακή με τους πεθαμένους, μα δεν μπορώ, δε μου αρέσει να τους ξεχνώ και αυτές τις μέρες χάσαμε άλλον έναν άνθρωπό μας και ας είναι ελαφρύ το χώμα γι΄αυτόν.

«Ο Χάρος που παίρνει τους πεθαμένους δεν μπορεί να τους πάει στον κάτω κόσμο έτσι όπως ήταν όταν ζούσαν. Πρέπει πρώτα να τους κάνει να ξεχάσουν την πρωτινή ζωή τους για να μην τη θυμούνται και βασανίζονται. Ο Χάρος λοιπόν πρώτα περνάει τους ανθρώπους από το βουνό της Άρνης. Εκεί είναι η βρύση της Αρνησιάς. Τους δίνει και πίνουν από το νερό της και αρνιούνται τους δικούς τους. Έπειτα τους περνάει από το λιβάδι της Αλησμονιάς. Εκεί φυτρώνει, λέει, ένα βότανο που το λένε λησμοβότανο. Άμα διαβούν κι από κει οι καημένοι οι άνθρωποι, πάει πια, τα λησμονάνε όλα, και ποιοι ήσαν πρώτα και ποιους είχαν και που πήγαιναν.»

Έτσι λοιπόν, αυτοί που χάσαμε πίνουν το λησμοβότανο και ξεχνούν για να μη βασανίζονται. Εμείς όμως δεν ξεχνούμε και, ένα άλλο αφρικάνικο παραμύθι τελειώνει λέγοντας « όσο έναν άνθρωπο τον θυμάται έστω και ένας, δεν πεθαίνει ποτέ». Είναι το παραμύθι που λέγεται «Το δώρο» και θα μιλήσουμε, με το καλό, άλλη φορά γι΄αυτό. Καλά να είστε, καλά να είμαστε, μέχρι την επόμενη Δευτέρα που θα τα ξαναπούμε.

Κυριακή, για το «Παραμύθιασέ με»

Το άρθρο Παραμύθιασέ με – με την Κυριακή Δούδη εμφανίστηκε πρώτα στο Entropia Radio.

Να όμως που η Αγγελική περίμενε από μένα λίστα με παραμύθια! και τώρα, τι παραμύθια να διαλέξω, όλα τα αγαπώ, αχ, όμως θα προσπαθήσω. Ευτυχώς είμαι οργανωτική και έχω κρατήσει αρχείο με όλα τα παραμύθια που ακούστηκαν επί τέσσερις σεζόν στο ραδιόφωνο και επίσης στο λαπ τοπ μου αποθηκευμένα πολλά παραμύθια που αγαπώ και αρχίζω:

1. Η παραμυθόπετρα
2. Οι εννέα αγριόκυκνοι και η ωραία Ελένη
3. Η γυναίκα του Σοολυνλάν
4. Οι πάπιες των μανδαρίνων
5. Η νεράιδα και το μαντήλι της
6. Ποιο είναι το γρηγορότερο πράγμα του κόσμου
7. Το αγόρι που είδε ένα όνειρο
8. Της μοίρας το γραμμένο
9. Πώς έγινε το βιολί από το κεφάλι ενός αλόγου
10. Πώς οι Μογγόλοι απέκτησαν τα παραμύθια τους
11. Η αστράμαξα
12. Ο άντρας, η γυναίκα και η σκιά
13. Ο σιμιγδαλένιος
14. Ο καημός
15. Ο Ήλιος, η Σελήνη και ο Κόκκορας

Άρα, αν τα παραμύθια ήταν τραγούδια αυτή είναι η πρώτη μου λίστα. Θα ακολουθήσουν άλλες, αλλά εδώ θα ήθελα να πω και δυο λόγια για κάποια από τα παραπάνω παραμύθια. Πρώτα πρώτα για την «παραμυθόπετρα», είναι ένας ινδιάνικος μύθος που μας εξηγεί πως γεννήθηκαν τα παραμύθια. Μια φορά και έναν καιρό ήταν η παραμυθόπετρα, αυτή η πέτρα ήταν η πηγή των παραμυθιών, πρώτη αυτή είχε πει το παραμύθι σε άνθρωπο, κάποιοι από εσάς θα θυμούνται κάθε μου λέξη, έλεγε η παραμυθόπετρα, κάποιοι άλλοι θα θυμούνται μόνο μερικές λέξεις και οι περισσότεροι θα τα ξεχάσουν όλα. Από δω και πέρα λοιπόν το παραμύθι σας ανήκει, θα πρέπει να το αφηγείστε ο ένας στον άλλον για να το κρατήσετε ζωντανό όσο η γη γυρίζει και ο κόσμος είναι ζωντανός. Με το «παραμύθιασέ με» έκανα τη δική μου προσπάθεια να κρατιέται το παραμύθι ζωντανό και μου λείπει τώρα σε αυτές τις συνθήκες της καραντίνας.

«Οι εννέα αγριόκυκνοι  και η ωραία Ελένη» είναι ένα παραδοσιακό παραμύθι που το βρίσκουμε σε διάφορες παραλλαγές. Είναι αγαπημένο μου παραμύθι για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι αυτό είναι το πρώτο παραμύθι που δουλέψαμε στο πρώτο σεμινάριο αφήγησης που παρακολούθησα με την αγαπημένη μου δασκάλα στο παραμύθι, την Ανθή Θάνου. Ήταν ένα Σάββατο πρωί στη ΧΑΝΘ. Είναι επίσης το πρώτο παραμύθι που αφηγήθηκα μπροστά σε ζωντανό κοινό, στο Λαογραφικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, αφού τελειώσαμε το ετήσιο αυτή τη φορά εργαστήρι αφήγησης και πάλι με δασκάλα την Ανθή. Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την σιωπή, η Ελένη στο παραμύθι αναγκάζεται να μη μιλάει, να σιωπά όσον καιρό πλέκει για τα αδέρφια της τα πουκάμισα από τσουκνίδες που μαζεύει από τους αγρούς για να τα σώσει από τα μάγια και να γίνουν και πάλι από αγριόκυκνοι άνθρωποι. Είναι πολλά τα παραμύθια με γυναίκες που σιωπούν, γιατί άραγε; Αιώνες ολόκληρους η γυναίκα ήταν καταδικασμένη στη σιωπή και για πολλές δυστυχώς αυτό ισχύει ακόμα και σήμερα που υποτίθεται ότι ο κόσμος έχει εξελιχθεί. Σιωπούν για να σώσουν. Πάντως αυτός είναι ο λόγος που με συγκινεί αυτή η ωραία Ελένη. Η παραλλαγή που είπα στον Entropia είναι από το αγαπημένο μου πορτοκαλί βιβλίο, «τα παραμύθια του λαού μας», επιμέλεια Γ. Ιωάννου, εικονογράφηση Ρ. Κοψίδης, εκδόσεις Ερμής.

Αυτά για σήμερα και για πρώτη φορά από εδώ. Τα λέμε σε λίγες μέρες και πάλι.

Κυριακή Δούδη

Το άρθρο “Παραμύθιασέ με” – από την Κυριακή Δούδη εμφανίστηκε πρώτα στο Entropia Radio.